Zijn Fransen net Japanners?

20 juni 2013

De laatste twee jaar kom ik geregeld in Parijs. Het CfPB is ontdekt door een van de pioniers in Frankrijk op het gebied van werkplekontwikkeling, journaliste en onderzoeker Françoise Bronner, en dat heeft gevolgen. Er zijn geregeld spreekbeurten te vervullen op congressen en seminars. Onlangs was er weer een die voorafgegaan werd door een heuse persconferentie. Dat hebben we in Nederland eigenlijk niet zo gehad rondom nieuwe kantoortypen of iets “gewoons” als het nieuwe werken.

 

Er zijn een paar observaties die aardig zijn om te delen.

 

Allereerst gaat het om de institutionele verhoudingen. In Frankrijk representeren de vakbonden relatief weinig leden, maar ze zijn wel machtig. Veel moet met de bonden besproken worden. Vraag je dan of dat helpt om bedrijven in de vaart der volken op te stuwen dan krijg je meer dan eens het antwoord: “het is de wet”. Pragmatisch als we in Nederland zijn (met het poldermodel op zak), probeer ik dan nog: ”maar kun je dan de wet niet aanpassen en de verhoudingen meer op bv. bedrijfstakniveau regelen”, dan kijken ze je glazig aan. Als je de duimschroeven nog verder aandraait op zoek naar de noodzakelijke flexibiliteit, door de dadendrang van BRIC landen te noemen, dat er in China meer ingenieurs per maand afstuderen dan in een half jaar in Frankrijk, dan blijft het stil.

 

Een van onze partners is als HRM onderzoeker betrokken bij een denktank van de vakbond. Haar observatie luidde onlangs, dat de veelal oudere vakbondsleden geen enkele beweging maken en er niet meer aan toekomen om
'werk' opnieuw uit te vinden.

 

Vandaag (20 juni en ik reis terug uit Parijs) is er een topconferentie tussen sociale partners gestart om te verkennen hoe de verhoudingen flexibeler kunnen. Misschien het begin van beweging in een vastgelopen systeem?

 

Wat interessant is in het heruitvinden van ‘werk’ is dat de componenten zoals arbeidsinhoud, arbeidsverhoudingen en arbeidsomstandigheden, niet altijd even helder maar wel in samenhang bekeken worden. De invalshoek van de werkplek (arbeidsomstandigheden) gaat niet alleen over de gebouwlayout (open of gesloten kantoor), maar ook over het gebruik (vaste of flexplekken) en wat dan de beste oplossing is. Is er één beste oplossing, of moeten we naar een mix, en wat is dan nodig voor 'bien être', het welzijn van de medewerkers?

 

En dan zijn we weer dicht bij huis, die vragen leven immers ook bij ons. Het CfPB probeert door gerichte datacollectie en analyse antwoorden te geven. De Franse interesse voor onze WODI- database is dan ook groot. Er worden gretig foto’s gemaakt als ik een slide vertoon over de effecten van verschillende kantoortypen op de (gepercipieerde) productiviteit van jonge of oudere werknemers. In die zin lijken Fransen net Japanners en is
er in geen enkel opzicht sprake van de spreekwoordelijke 'Franse slag': ze willen weten hoe het zit! Nu nog de actie en dan komt het wel goed met de broodnodige veranderingen in het institutioneel bestel.

 

Wim Pullen

Tussen Paris en Arras, Juni 2013

Centre for People and Buildings