De werknemer en zijn werkplek

29 maart 2010

Miljoenen zijn het er. Dagelijks maken ze in bussen, treinen, auto's of op hun fietsen hun reis. Onze economie draait op hun bedrijvigheid. Als samenleving hebben we daar veel voor over: we richten onze infrastructuur er op in, we bouwen massa's kantoren en ontwerpen bestelbusjes die voor de koeriersdiensten gemaakt lijken te zijn. Er is een hele cateringindustrie om die arbeid heen gebouwd om al die 'bezigen' in ieder geval van koffie en een lunch te voorzien. We doen ons best om wat dat betreft iedereen van dienst te zijn.

 

Eenmaal op onze werkplek aangekomen valt er iets vreemd op. Dit is het beste te beschrijven met de truck van een vrachtwagenchauffeur die op internationale routes rijdt. Hoe vaak zijn die machines net als kerstbomen met lichtjes versierd. Hun werkplek achter het stuur hebben ze zelf 'tailor made' gemaakt. Niet zelden staat er een koffiezetapparaat op het dashboard, hangen vrouw en kinderen in lijstjes te bungelen aan het raamkozijn en is de cabine prachtig aangekleed, soms met een oriëntaalse 'touch'. Hier voelt de stoere reusachtige chauffeur zich prettig. Hier werkt hij met plezier en voelt hij zich thuis.

 

Wat valt er dan op aan de werkplek en omgeving van de gemiddelde Nederlander die het grootste deel van zijn leven achter een bureau doorbrengt? Juist: de eentonigheid, de saaiheid van de archiefkasten en de rommel achter de deur. Strak van kleur meestal en afhankelijk van de bouwdatum is het meer of minder modern ingericht. Natuurlijk is het altijd functioneel en de kantoortuin is logisch van opbouw, terwijl immense planten strijden om het daglicht onder het schelle tl-licht. Maar is dat niet juist het probleem? Anderen hebben bepaald hoe jouw werkomgeving en de werkplek er vooral uitzien. Helaas is daar vaak niet al te diep over nagedacht en heeft men vergeten dat als mensen ergens langer dan een week zijn, de neiging hebben om zich de plek eigen te maken. Zo gaat dat ook met vakanties. We nemen dan allerlei spulletjes van thuis mee om een omgeving te scheppen waar we ons prettig en misschien wel veilig in voelen. Zou die neiging op het kantoor dan plotseling zijn verdwenen? "Ik dacht het niet!"

 

Kijk maar om je heen op de bureaus. Vaak staat daar de gehele familie in fotolijstjes uitgestald en is het mij opgevallen dat vrouwelijke werknemers hun werkplek van die twee vierkante meter vaak ook nog versieren met schemerlampjes of bloemen. Helaas is dit het maximaal haalbare. Het verzoek om een 'luie stoel' op je kamer kan leiden tot verhitte discussies met de baas of de afdeling 'Facilitaire Services'. Zij waken natuurlijk over de veiligheid vastgelegd in talloze regeltjes. En dat is natuurlijk goed. Maar wat zou het mij een lief ding zijn als die volwassen mensen een beetje meer invloed mogen uitoefen op de aankleding van hun eigen werkplek en omgeving. Het begint bij een verfje aan de muur dat niet persé in de standaard bedrijfskleur hoeft. Een eigen schilderij en misschien wel een fotowand waar het hele team hun geliefden heeft opgespijkerd. Of een grote werktafel die men zelf heeft uitgekozen, waar het ook in de koffiepauze gezellig toeven is. Het is een kwestie van gevoel. Als mensen zich ergens thuis voelen is de kans groot dat zij dat doorvertalen in hun werklust. En daar wordt niemand slechter van. Dus bazen en beslissers: de teugels wat losser, wat meer anarchie en u zult zien uw bedrijf zal floreren.

 

Kees van Wijk († 2013) was organisatie-socioloog, werkte op een universiteit en had een klein bureautje in organisatieadvies.

 

(12/01/2013: In de nacht van 10 op 11 januari 2013 is Kees van Wijk in zijn slaap overleden na een hartinfarct. Wij hebben Kees leren kennen als een zeer toegewijde en intellectuele man. Zijn vernieuwende ideeen en uitgebreide kennis deelde hij met ons, mede via deze column. Daar zijn wij als newnews dankbaar voor en zullen zijn gedachtegoed op deze manier laten voortbestaan.)